سارا: اینجا لانه خرگوش

سلام میگیم به شنوندهامون و این که قبل از شروع این قسمت از پادکست یه سری حرفاست که نیاز داریم با شما دوستان درمیون بزاریم . امروز که قسمت 11 ام از پادکست لانه خرگوش رو داریم منتشر میکنیم ، لانه خرگوش تو وضعیتی قرار داره که هزاران سابسکرایبر توی Cast box ،Apple Podcast ، Spotify و بقیه پلتفرم ها داره . هر قسمت از پادکست رو هزاران شنونده دارن گوش میدن و مجموع ویو و انتشاراتی که توی پلتفرم های مختلف روی هم به صورت تقریبی تونستیم محاسبه کنیم تا شاید 25 هزار ویو و اینگیجمنت هم میرسه البته تعداد شنوندگان کسری از این عدده که به صورت تقریبی شاید نزدیک به پنج الی شش هزار نفر هر اپیزود رو گوش میدن . ما واقعا شگفت زده ایم که شما همراهانمون چنین استقبالی از لانه خرگوش داشتید . از همراهیتون عمیقا تشکر میکنیم . از این که پادکست رو گوش میدید ، در موردش توئیsت میزنید به ما کامنت میدید و بازخورد میرسونید و این که با دیگران هم به اشتراک میزارید ، بسیاربسیار مچکریم .

لانه خرگوش رو از همون روز اولش تا به الان تنهایی من و ضیا ساختیم و همه کارهای پادکست رو خودمون انجام میدیم و بیشتر از هرچیزی یه پروژه دلی که از روی علاقمون برای تجربه کارهای جدید شروع کردیم . الان با این مقدار همراهی شما شنوندگان وافعا شگفت زده شدیم و تصمیم گرفتیم یه چندتا تغییر ساده بدیم و یکی دو مورد هم برای بهتر شدن لانه خرگوش به پادکست اضافه کنیم و از پس هزینه های ساخت لانه خرگوش هم بر بیام . از این به بعد احتمالا همکارا و مهمان های هم توی ساخت لانه خرگوش داشته باشیم که در آینده بهتون معرفیشون میکنیم ، اینطوری با کمک اون همکارها میتونیم منظم تر و کامل تر و بهتر لانه خرگوش رو بسازیم و اون رو به دست شما برسونیم واون مورد بعدی و آخری که در موردش باید بهتون بگیم اینه که برای بزرگ گردن لانه خرگوش در آینده نیاز داریم که با اسپانسرهای مختلفی همکاری کنیم تا بتونیم از پس هزینه های پادکست بر بیام. خیلی خوشحالیم که شما دوستامون رو توی سفرمون به لانه خرگوش کنارمون داریم .

ضیا : این قسمت یازدهم از سفرهامون به لانه خرگوشه . موضو ع این قسمت اتریشی ها

توی این قسمت میخوایم که در رابطه با اندیشه مکتب اقتصاد اتریشی از منظر بیت کوین صحبت کنیم و شرح بدیم که چرا از این منظر میشه بیت کوین رو بخوبی درک کرد . شنیدن این قسمت به همه علاقه مندهای بیت کوین و یا علاقه مندها به اقتصاد توصیه میشه . بریم شروع کنیم . توی فضای عمومی و رایج اطرافتون ممکنه چیزهایی از این قبیل معمولا بشنوید . بیت کوین یک کلاهبرداریه ، این یه حبابه مثل حباب گل لاله هلندی یا این که مثلا دولت میتونه بیت کوین رو تعطیل کنه و خیلی این چیزهای این شکلی که دیگه زیاد مثال نزنم . توی این قسمت میخوایم از دیدگاه اقتصاد اتریشی به بیت کوین نگاه کنیم تا بیت کوین رو بهتر درک کنیم و بفهمیم که چرا این دیدگاه ها به بیت کوین ممکنه دور از واقعیت باشن . اینجا ما خلاصه از مطالبی که استفان لیورا توی پادکست خودش منتشر کرده رو برای شما شرح میدیم که از اندیشه های آدم های مختلفی به ارث برده شدن . اسم بعضی از این متفکرها رو شاید توی قسمت های قبلی لانه خرگوش هم شنیده باشید.

Michael Goldstein ، sayfol dynamos Nick Szabo ,Karl Graf, peter sorda , و خیلی آدم های دیگه . از دنیای مکتب اقتصاد اتریشی هم اگر چند نفر رو بخوایم نام ببریم که حالا ما خودمون خیلی سواد نداریم و نمیشناسیمشون ولی کارل منگر که بنیانگذار مکتب اتریشیه ، لودویگ فن میزس، موری روتبارد، هانسر مارکو و خیلی اشخاص دیگه هم میشه اسم برد که من توی سال ها مثلا دیدم بیت کوین رو خیلی وقت ها اسماشون رو میارن . ولی بدون معطلی بریم چند ایده کلی درمورد نگاه یک اقتصاددان مکتب اتریشی به بیت کوین بیان کنیم .

بیت کوین مقدم تر از هر چیزی یک پول سالم دیجیتالیه . این یعنی این که در مقابل پول فیات دولتی که بدون هیچ پشتوانه ایه و خوب پول فیات هم اینجوریه که دولت ها میتونن بدون محدودیت چاپ کنن واسه همین بیت کوین مقابل این قرار میگیره در اساس . یعنی بیت کوین اساسا میتونه یه چالش نهایی در برابر مداخلات پولی دولتی باشه به ویژه چالشی برای بانکداری مرکزی . عرضه بیت کوین محدود به 21 میلیون واحد دیجیتالی و خوب هیچوقت بیشتر از 21 میلیون هم از اون وجود نخواهد داشت و این ویژگی عرضه محدودش هرگز در طول تاریخ تو هیچ پولی هم سابقه نداشته . بیت کوین همچنین به دلیل نحوه کارش تحت تاثیر یا تحت کنترل هیچ نهاد بزرگ و متمرکزی هم نیست و نمیتونه هم باشه .این همون چیزیه که به بیت کوین کمک میکنه که ارزش خودش رو حفظ کنه چون ویژگی تغییرناپذیر بیت کوین از امکان برگشتن به گذشته و تغییر تاریخچه اون جلوگیری می کنه و دولت و نهادی و یا جای متمرکزی نمیتونه اون رو کنترل کنه یا تحت تاثیر قرار بده .

سارا: این ویژگی بیت کوین از فناوری به نام اثبات کار نشات میگیره . همون چیزی که احتمالا به انگلیسی اسمش رو دیده باشید که نوشتن Pow یا کامل ترش Prof of Work . Prof of Work در واقع فرایندی که ماینرهای شبکه بیت کوین با استفاده از اون ثابت میکنن به اندازه کافی منابعی مثل برق رو برای ساختن بلاک جدید مصرف کردن و با چنین گواهی ، اطلاعات یا همون بلاک های جدیدی به شبکه بیت کوین اضافه میکنن . بعد از اضافه کردن بلاک به شبکه بلاک چین بیت کوین امکان تغییر تراکنش ها و امکان تغییر بیت کوین و ... فراهم نیست . این هم دلیلیه که باعث میشه بیت کوین یه فناوری انقلابی باشه و شکل جدیدی از پول رو به ارمغان بیاره که مثل پول های گذشته داشتیم تحت کنترل نهادهای مرکزی مثل مثلا بانک های مرکزی و دولت ها و اینا نباشه .همونطور که توی قسمت پنجم لانه خرگوش از صحبت های اسنودن گفتیم چیزی که توی تاریخ اتفاق افتاده اینه که اگه کسی قدرت زیادی در دست داشته باشه تمایل به مداخله و ایجاد تورم پیدا میکنه و بدیهی که اگه شما مثلا پادشاه جایی باشید میتونید یه مقدار سکه سایی کنید .

سکه سایی یعنی بی ارزش کردن سکه و کم کردن خلوص یا مقدار اون یا در کل امروزه یعنی خلق تورم و کم ارزش کردن پول اینطوری شما که پادشاه هستید خیلی سریع ثروتمند میشین و از این راه هم میتونید به ثروت کل جامعه دست برد بزنید . برای همینه که عدم امکان دستکاری بیت کوین باعث شده که مردم ارزش زیادی برای بیت کوین قائل باشن . این ارزش از یه نیاز تاریخی میاد .

ضیا: خوب همونطور که توی عنوان این قسمت گفتیم باید بریم سراغ اتریشی ها و در مورد بیت کوین و اتریشی ها صحبت کنیم گرچه این اتریشی ها خیلی قدیمی تر از دوران بیت کوین بودن، یعنی یه زمانی مطالب رو نوشتن و این کتابهاشون و فلسفشون قدیمی تر از وقتیه که اصلا بیت کوین وجود داشته ولی یه کار تطبیقی اینجا انجام می شه که در مورد صحبت های اتریشی ها در کنار ویژگی های بیت کوین و مفاهیمی که در بیت کوین است سعی میکنیم صحبت کنیم و از کارل منگر بنیان گذار مکتب اتریشی هم شروع میکنیم . توی مقاله منشا پول از کار منگر یکی از دیدگاه های اساسی مقاله اینه که ویژگی قابل فروش بودن و در بازار خریدار داشتنه کالاهای مختلف با هم متفاوته ، یعنی اینجا منگر دو تا ویژگی رو داره بهشون اشاره میکنه با عنوان یکیشون این قابل فروش بودن ودومی در بازار خریدار داشتن یعنی دو تا ویژگی جدا که یعنی نقدشوندگی کالای مختلف باهم یکسان نیست . منگر از یه مشکلی هم صحبت میکنه به اسم اصل همزمانی نیازها و میگه که به خاطر این مشکل توی جوامع، افراد به نگهداری کالاهایی که فروششون در بازار راحتر باشه گرایش پیدا میکنن . یعنی نقد شدن اون کالا راحترباشه به همین سادگی . اصل همزمانی نیازها یعنی چی !؟

اینطور فرض کنیم کفاشی که نیاز به گندم داشته باشه توی بازار به دنبال کشاورزی باید بگرده که دقیقا تو همون روز نیاز به جفت کفش چرمی داشته باشه و فقط در این صورته که نیاز هر دوی این اشخاص یعنی کفاش و کشاورز در قالب یه معامله برطرف میشه . پس اگه محصولی داریم که فروشش آسون نباشه اونوقت ممکنه که نتونیم برای اون خریداری پیدا کنیم حتی اگر کالایی بسیار ارزشمند باشه . باز تو قالب یه مثال دیگه فرض کن شما یه تلسکوپ ساختی اگه دنبال نون باشید اونوقت شاید نونوا نخواد نونش را با تلسکوپ شما معاوضه کنه . حالا فرض کنید که اصلا این نونوا میخواد واقعا با تلسکوب شما معاوضش کنه . نونوا باید به ازای تلسکوپ شما مثلا 200 قرص نون بپزه و به شما بده و الان نونوا هم الان مثلا 10 تا نون پخته . الان باید چیکار کنیم ! به جز این مساله از یه طرف دیگه شما واقعا نمیتونید هم که تلسکوپتون رو هم برای همچین معاوضه ای به چند قسمت تقسیم کنید . چون تلسکوپ چیز تقسیم پذیری هم نیست. اینایی که گفتیم صرفا یه مثاله از شرایطی که ممکنه شما نتونید در زمانی که براتون مطلوب است خریدار برای جنستون پیدا کنید . مثال های دیگه هم خیلی میشه زد . مثلا یه گاو داشته باشید خوب گاو رو نمیشه یه تیکش رو جدا کرد .خوب بیچاره میمیره و همینطور کلی مثال دیگه که خودتون میتونید تصور کنید در نهایت بگیم بنابراین پول برای ما یه وسیله غیر مستقیم برای مبادلست چرا که معادل کالا به کالا به طور مستقیم تقریبا غیر ممکنه .

سارا : برایم سراغ موضوع بعدی . بیایم در مورد درجات مختلف قابل فروش بودن پول صحبت کنیم . کارل منگر ویژگی های زمان و مکان برای پول تعریف میکنه . منگر میگفت که بازار این کالایی که میخواین براش خریدار پیدا کنید چقدر از نظر مکانی گسترده است . همچنین ماندگاری این پول چقدره . چقدر ارزش خودش رو در طول زمان حفظ میکنه . الان که در مورد این ویژگی ها صحبت کردیم یه سری موضوع دیگه هم بگیم مثلا این که جعل کردن یه پول خرد باید کار خیلی سختی باشه به جز اون هم باید به آسونی هم بشه اصالت اون پول رو تشخصی داد . خوب دیگه چی ! دیگه این که یه پول خرد باید تقسیم پذیر هم باشه و هم چنین نسبت ارزش پول خرد در مقایسه وزنش هم خیلی بالا باشه .مثلا نسبت ارزش نسبت وزنی طلا رو با ارزش وزنی علوفه مقایسه کنیم . تصور کنیم چه مقدار علوفه رو باید برای انتقال یه مقداری از ارزش به کار بگیریم مثلا برای خرید یه گوشی موبایل باید چند وانت علوفه پرداخت کنیم . خوب این پول خوبی نیست ولی مثلا همین مورد رو برای طلا در نظر بگیرید ، یه سکه کوچک طلا رو میتونید پرداخت کنید و یه موبایل بخرید . این ویژگی ها واقعا برای پول های سنتی خلی قابل توجه بوده و توی تصمیم افراد برای این که چی رو به عنوان پول استفاده کنن شدیدا تاثیر گذار بوده ، اما بیت کوین متفاوته ، چون دیجیتالیه و خیلی از انتظارات و ویژگی ها رو به راحتی برآورده میکنه .

چیزی که برای پول های سنتی قبلا امکان پذیر نبود ولی توی بیت کوین و اغلب این ویژگی ها مثل کمیابی و امکان صحت سنجی و تقسیم پذیری و انتقال پذیری و ... دست یافتیم . این ویژگی ها خودشون باعث تمایل افراد به استفاده از بیت کوین به عنوان پول میشه . یعنی اینطوری نیست که مثلا پول های فیات دولتی اجباری از بالا به پایین وجود داشته باشه . نه این طور نیست که دولت بیاد و بگه مثلا من حکم میکنم که این کالای خاص پوله بلکه پذیرفتگی و رواج بیت کوین بیشتر به صورت ازپایین به بالا رخ میده . یعنی یه مساله ای که به طور طبیعی تو بازار به وجود میاد و هر شخصی با توجه به منافع شخصی خودش رفتار میکنه که این یه گرایش جمعی شکل میده .

ضیا : بعضی افراد پیش خودشون فکر میکنن و میگن اوووه ! بیت کوین یه سیستم اعتقادی و فلان و ... . من خودم یکی رو توی توئیتر میشناسم که با ماها که در مورد بیت کوین آموزش میدیم میگه آل بیت کوین . خیلی اصطلاح بامزییه . منظورش هم از این حرف احتمالا اینه که ماها یه جوری بر اساس عقاید و باورهامون داریم مثلا چیز میکنیم ! هر چی هست حالا . اما ببینید این یه سیستم اعتقادی نیست این بیشتر شبیه اینه که مردم به دنبال منافع خودشون هستند تا بهترین کالایی که میتونن به عنوان پول استفاده کنن رو پیدا کنن . حالا یه خورده جلوتر در مورد این بازم میگیم ولی بزارید قبلش یه انتقاد رو ذکر کنم بعدش ادامه میدیم .

ببینید بعضی ها تصور میکنن که بیت کوین یه جور قماره ! حالا قمار که نه ولی به اصطلاح میگن Speculation یعنی مردم بر اساس گمانه زنی و سرمایه گذاری خیلی پر ریسکی که داره سمتش میان . به نظر من هم در این مورد آره درسته از یه لحاظی معنای گمانه زنی و سرمایه گذاری پر ریسک و این ها هم است ولی خوب برای بیت کوین تقاضایی وجود داره . میتونیم هم در مورد این که چرا سرمایه گذاری روی بیت کوین منطقیه صحبت کنیم ، از یه دهه اخیر و اتفاقاتی که توی اون افتاده حرف بزنیم یا مثلا قسمت هفتم پادکست لانه خرگوش رو اگه گوش داده باشید با عنوان رسالت ساتوشی آره . در مورد خیلی از این اتفاقات رخ داده صحبت کردیم که اونجا میبینیم چرا بیت کوین هر سال هم پیشرفت کرده و با ارزش تر شده و خوب چالش های خیلی زیادی هم با موفقیت پشت سر گذاشته .

سارا : حالا برگردیم به حرف قبلی . مردم به دنبال منافعشون هستن میخوان بهترین کالا رو به عنوان پول پیدا کنن . الان جاش هست که از سیستم های پول دولتی که کوتاه ترین شاخه برای ما هستن مثلا بزنیم . بعضی نمونه های تاریخی از شکست های پول های دولتی رو توی این کشور ها دیدیم مثلا ونزوئلا ، آلمان دوره واینر بین سال های 1918 تا 1933 یا زیمبابوه و آرژانتین و الان ترکیه و خیلی جاهای دیگه رو دیدیم . صرف این که دولت پول رایج رو تصمیم بگیره و کنترلش کنه بارها باعث شکست شده و خوب مردم عاقل هستن و پولی که ضعیف باشه رو بی خیال میشن و میرن سمت پولی که بهتر و بهتر ارزش حفظ میکنه . دستور و تعیین و تکلیف دولت برای حفظ ارزش پول دولتی کافی نیست . وقتی کار از کار بگذره مردم پول دستوری دولت رو یه جورایی توی مبادلاتشون تغییر میدن . الان توی کشور خودمون هم این اتفاق یه جورایی در عمل افتاده . حکومت ایران پول رایج رو ریال تعیین کرده ولی در عمل اجناس بر پایه دلار آمریکا قیمت گذاری میشن . همونطور که گفتیم هم توی طول تاریخ بارها این اتفاق افتاده . مردم کشورهای درگیر ابر تورم میشن انگار توی بازی زندگی میکنن . بازی سیب زمینی داغ . اینطوریه که هیچکی حاضر نمیشه سیب زمینی داغ یعنی پول رو دستش نگه داره و دائم به همدیگه پاسکاری میکنن . مثلا مردم توی ونزوئلا عمدتا به محض این که پول دولتیشون یعنی بولیوار دریافت میکنن . سعی میکنن به سرعت اون رو به یه کالا یا چیزی تبدیلش کنن و پول توی دستشون نگه ندارن . این وضعیت برای ماها خیلی غریب نیست البته نه ! پس یه فرایندی رو مشاهده میکنیم به اسم دلاری شدن بازار. مثل ونزوئلا یا هرجای دیگه دنیا که مردم در تلاش اند از پول بهتر دیگه ای استفاده کنن . این تنها راه برای حفظ ارزش دارائیشونه . ما میتونیم تصور کنیم که چیزی شبیه به دلاری شدن اقتصاد برای بیت کوین هم رخ بده و قیمت ها نسبت به بیت کوین سنجیده بشن و بازار به اصطلاح بیت کوینی بشه .

ضیا : یک دیدگاه دیگه در مورد پول دیدگاه دیوید گرابر که معتقده پول همون بدهیه . این ایده که همه چیز به شکل بدهی شروع شده و پول هم همین بدهیه . ما با این ایده یه مقداری مخالفیم . چون درمورد پایه گذاری پول به عنوان وسیله ای برای مبادله به عنوان یه کالای قابل فروش و اینا صحبت کردیم . متفکران دیگه ای هستن مثل Nick Szabo که توی قسمت قبلی پادکست یعنی قسمت دهم در موردش هم صحبت کردیم اتفاقا . Nick Szabo مقاله ای داره به عنوان Shelling Out من خودم این مقاله رو به فارسی ترجمه کردم به عنوان خواستگاه های پول و توی وب سایت منابع فارسی بیت کوین میتونید دانلودش کنید و بخونیدش . یه مقاله واقعا فوق العادست . خوندش رو بهتون توصیه میکنم . حالا نه این که چون خودم ترجمش کردم ولی به هرحال Nick Szabo فوق العاده خفنه .

Nick Szabo در مورد پول های اولیه و اشیای کلکسیونی صحبت میکنه . اشیایی که در طول تاریخ به خاطر کمیابی و خاص بودنشون مورد توجه مردم قرار گرفته ان تا جایی که از اون ها برای حفظ و انتقال ارزش استفاده شده . صحبت های zabo با منگر خیلی مطابقت دارن ، چون در مورد کالاهایی صحبت میکنه که به عنوان اولین شکل تضمین شده از ارزش هستن ، یعنی یه چیزی مثل دندون ببر رو تصور کنید که برای افراد یه قبیله با ارزشه و خواهان داره . این دندون تجلی ارزشه که در قالب یک شی نمایان و تضمین شده . این شبیه به همون چیزی که چند دقیقه قبل در مورد حل کردن مشکل همزمانی نیازها گفتیم . zabo اشیای کلکسیونی رو به مثابه تعامل به تعویق افتاده در نظر میگیره چه اصطلاح عجیب غریبیه . خوب این اشیا تقریبا شبیه یه فناوری هستن . جالبه ! یه فناوری که به ما کمک کرده که با هم بتونیم همکاری کنیم و شرایطی رو ایجاد کنیم که افراد بتونن ثروت خودشون رو بین اقوام یا بین قبایل مختلف انتقال بدن . یه یادآوری کنم که این مقاله zabo که انگار دلایل تاریخ رو برای بیت کوین داره شرح میده اینجا سال 2002 یعنی سال ها قبل از اختراع بیت کوین نوشته شده .

zabo میگه از نظر تاریخی توی هند و کلا خاورمیانه و اینجور مناطق از دنیا مواردی مثل جهیزیه وجود داره که خونواده عروس به خونواده دوماد پرداخت میکنن ، حالا zabo از تاریخ کهن صحبت میکنه ولی ما امروز میدونیم که تو همه فرهنگ ها اینطوری نباشه ، خوب حالا کار نداریم به اون .خوب به هرحال در هر صورت مردم برای هماهنگی با همدیگه از این روش ها استفاده میکردن . از نظر تاریخی در گذشته افرادی که توی یه روستای کوچیک زندگی میکردن حساب و کتاب همه هدیه ها و کمک هایی که به همدیگه میکردن رو نگه میداشتن و میدونستن کی بدهکاره و کی نیست . خوب واضحه که این روش توی مقیاس بزرگ خیلی جواب نمیده و کارایی نداره و خیلی تخیلی که فکر کنیم مثلا همه آدم های تهران بتونن با همدیگه اینجوری تعامل کنن و همه تو ذهنشون باشه کی چی چقدر پول داشته و همه در مورد دیگران بدونن . این چرا اینجوریه !

میگن طبق اعداد دانبار ، میگن هرچه جوامع رشد کنن و پرجمعیت تر بشن حفظ رابطه های نزدیک اجتماعی سخت و نسبتا غیر ممکن میشه . رابین دانبار یه جامعه شناس روانشناس بود که این تئوری رو مطرح کرد و اون عددی که میگم توی حدود 150 نفر است ، یعنی افراد توی تعاملاتشون برای شناختن و تعامل با بیشتر از 150 نفر خیلی کار دشوار و تقریبا غیر ممکنی رو پیش رو دارن . اونطوری که zabo میگه وقتی جامعه پرجمعیت تر بشه افراد دنبال ابزاری میگردن که بتونن به این محدودیت غلبه بکنن و اینجاست که ابزاری مثل پول بوجود میاد . یعنی zabo میگه پول از این سمت میاد نه از سمت بدهی و اینها که شبیه دقیقا به همون صحبت های منگر هم هست . توصیه میکنم مقاله دیگه zabo به عنوان پول بلاکچین و مقیاس پذیری اجتماعی رو هم بخونید . واقعا محشره .

سارا : توی این مقاله zabo توضیح میده که راز موفقیت بیت کوین در اینه که با مصرف منابع و مقیاس ناپذیر بودن روش محاسباتیش یعنی همون ماینینگ چیزی رو ممکن میکنه که بسیار با ارزشه و اون چیزی نیست جز مقیاس پذیری اجتماعی .

سارا: فعلا تا همین جا این موضوع رو میبندیم و ادامه صحبت های zabo و دیگران و سفرمون رو توی این موضوع تموم میکنیم تا توی یه قسمت دیگه ادامه این موضوع رو شرح بدیم . توصیه میکنم که برای جا افتادن بهتر بعضی از این موضوعات اونا رو مرور کنید . همین قسمت رو مجددا گوش بدید یا که میتونید کتابچه مقدمه ای بر اندیشه مکتب اقتصادی اتریشی استفان لیورا از وب سایت منابع فارسی بیت کوین bitcoind.me دانلود کنید و اون رو مطالعش کنید و همچنین مقالات دیگه مثل خواستگاه های پول Nick Szabo و مقاله روند صعودی بیت کوین از Vijay Boyapati همه از وب سایت منابع فارسی بیت کوین دانلود و مطالعه کنید . منتظر قسمت بعدی بیت کوین از منظر اتریشی ها باشید . شاید قسمت بعدی اتریشی ها رو چند هفته بعد منتشر کنیم و توی این فاصله در مورد موضوعات دیگه ای صحبت کنیم و بعدا برگردیم به بحث اتریشی ها .

سارا: لانه‌ی خرگوش اول هر هفته منتشر می‌شه و می‌تونید از اسپاتیفای، انکر‌اف‌ام، کست‌باکس و پلتفرم‌های ‌استریمینگ دیگه اون رو دنبال کنید. علاوه بر اون، توی کانال تلگرام و یوتیوب ضیا صدر هم هر قسمت آپلود می‌شه. کافیه اسم لانه‌ی خرگوش رو به فارسی توی این پلتفرم‌ها سرچ کنید تا ما رو پیدا کنید. برای دسترسی مستقیم، همه‌ی پلتفرم‌های ما توی انکر قرار داره. فقط کافیه https://anchor.fm/RHJ رو تایپ کنید. صفحه‌ی پادکست ما رو فالو یا سابسکرایب کنید که از منتشر شدن قسمت‌های جدیدش مطلع بشین و بتونید اون رو دنبال کنید. اگه نظری یا پیشنهادی هم دارید می‌تونید با توییتر ضیا یا توی بخش‌های کامنت‌ پادکست با ما درمیون بذارید. فعلا تا هفته‌ی بعد و قسمت بعدی.