سارا: اینجا لانه خرگوش

موضوع این قسمت لانه خرگوش : سوم ژانویه ،تولد بیت کوین و جشن کلید همونطور که توی قسمت قبلی بهتون اطلاع دادیم از این به بعد پادکست لانه خرگوش پذیرای اسپانسره تا بتونیم لانه خرگوش رو هرچه بهتر به دست شما برسونیم . پس قبل از این که پادکست رو شروع کنیم یه پیام سریع از اسپانسرمون براتون داریم .

میدونید اگه دستگاه ماینرتون خراب بشه راحترین راه تعمیرش چیه !آسون ترین راه کمک گرفتن از مجموعه هش بان که گواهینامه بین المللی تعمیرات ماینر هم دارن . هرجای ایران که باشید میتونید از طریق سایت هش بان یعنی hashban.com سفارشتون رو آنلاین ثبت کنید و بعدش ماینرتون رو براشون بفرستید تا در کوتاه ترین زمان ممکن براتون تعمیرش کنن . در ضمن میتونید به صورت آنلاین مراحل تعمیر دستگاه رو هم پیگیری کنید و ببینید دستگاهتون تو چه مرحلیه . بعد از تعمیر دستگاه وقتی که تحویلش گرفتید هم ، 7 روز مهلت تست دارید . hashban.com اچ ای اس اچ بی ای ان دات کام خوب بعد از این پیام بریم این قسمت از پادکست رو شروع کنیم.

سارا : سوم ژانویه سال 2009 شبکه بیت کوین آغاز به کار کرد . روزی که ساتوشی ناکاموتا سازنده بیت کوین اولین نسخه نرم افزار بیت کوین رو عمومی منتشر کرد و اولین بلاک های شبکه بیت کوین شروع به ساخته شدن کردن . طرفدارهای بیت کوین این روز رو جشن میگیرن و در کنار دیگر روزهای مناسبتی تاریخ بیت کوین مثل روز پیتزای بیت کوین و روز انتشار white paper بیت کوین این روز رو هم برای طرفدارانش حائز اهمیته .

شاید خیلی هاتون اینو بدونید که ساتوشی ناکاموتو توی اولین بلاک شبکه بیت کوین که به اون Genesis block یا بلاک پیدایش هم میگیم یه پیغامی رو قرار داده بود . پیغام این بود : جناب نخست وزیر در شرف دومین کمک مالی به بانک هاست . این تیتر یه روزنامه تو همون تاریخ بود و خبری بود که در رابطه با کمک های مالی دولت به بانک ها برای جلوگیری از ورشکستگی اون ها بود . این جمله تبدیل به یه نماد و یکی از اهداف بیت کوین در گذر زمان شد . سیستمی پولی بدون دخالت و کنترل دولت ها خارج از حیطه فساد مالی بانک ها و موسسات مالی که به دارندگان بیت کوین یادآوری میکنه که چقدر این اصول و ارزش ها در بیت کوین اهمیت دارن و با دراختیار داشتن بیت کوین نسبت به سیستم پولی بانکی چه برتری رو بدست آوردن . بیت کوین پولی که خود مختاری کاری رو برای کاربرانش به ارمغان میاره .

ضیا : امروز دوم ژانویه سال 2022 . سال نو میلادیتون مبارک . امیدواریم که سال خیلی خوبی رو پیش رو داشته باشید . توی سال 2009 ساتوشی ناکاموتو تو همین روزا بود که اولین بار کد نرم افزار بیت کوین رو عمومی منتشر کرد . اون روز تو تاریخ فردا میشه ، سوم ژانویه اما این روز به جز مناسبت تولد بیت کوین به تبعیت همین ارزش ها که الان گفتیم یه رسم رو میون بیت کوینر ها رایج کرده . از سوم ژانویه 2018 تا به امروز بیت کوینرهای سراسر دنیا از روزها قبل از این تاریخ شروع به آموزش و اطلاع رسانی در مورد حفظ دارایی به صورت شخصی میکنن و کاربران رو در تاریخ سوم ژانویه هر سال تشویق میکنن که دارایی خودشون رو از exchange ها خارج کنن و به کیف پول شخصی خودشون انتقال بدن . این مراسم با عنوان Proof of keys نام گذاری شده و با غلامت کلید در کنار اسم کاربری در شبکه های اجتماعی علامت دهی میشه . معنی Proof of keys به فارسی میشه گواه داشتن کلید خصوصی که اشاره به این موضوع داره که بیت کوین خودتون رو تو کیف پول شخصی خودتون که به کلیدهای خصوصی اون دسترسی دارید نگهداری کنید و نه در exchange های حضانتی که دارایی شما رو به شکل امانت نگهداریی میکنن .

نیاز ما این است که سیستم تراکنش الکترونیکی بر اساس گواه های رمز نگاری بسازیم و نیازی به اعتماد نداشته باشیم . به این شکل هر دوشخص بدون نیاز به واسطه میتوانن با یکدیگر تعاملات مالی انجام دهند . این یک نقل قول از ساتوشی ناکاموتو بود که برای شرح بیت کوین به کار میبرد اینو . ناکاموتو یه نهادی به اسم Third Parties یا همون واسطه رو تو صحبت هاش استفاده میکنه حالا استفاده از exchange ها در واقع شبیه به استفاده از واسطست درواقع شبیه به همون حرفی که ناکاموتو گفته . واسطه ای که باید بهش اعتماد کنید و در این اعتماد هم خوب خطر وجود داره . Proof of keys در ابتدا یه حرکت خودجوش بود که برای آزمایش کردن exchange ها و واسطه ها شروع شد . روشی که افراد میتونستن از اون استفاده کنن تا exchange ها و واسطه های حضانتی دیگر رو تحت نظر بگیرن و بتونن متوجه بشن که آیا این شرکت ها مثل سیستم ذخیره کسری عمل میکنن یا خیر .

سارا : سیستم ذخیره کسری یا همون سیستم Fractional Reserve توی بانک ها استفاده میشه که اگه به اسمش توجه کنیم معنیش رو بهتر متوجه میشیم . ذخیره کسری ، به فرایندی اشاره میکنه که بانک ها فقط کسری از پول واقعی که پیش اون ها سپرده شده رو توی خزانه خودشون نگه میدارن . یعنی اگه یه میلیون تومان به بانک بدیم فقط صدهزار تومنش رو نگه میداره و بقیش رو به شکل وام یا قرض به کس دیگه میدن .

حالا این بحث مفصلیه برای خودش ولی بانک ها اینطوری با این سیستم و قرض دهی باعث تورم میشن . اینجا توی دنیای بیت کوین هم exchange ها توی خزانه هاشون بیت کوین کاربران رو نگه میدارن ولی ما نمیدونیم که اون exchange ها واقعا چه مقداری بیت کوین باید به کاربراشون پس بدن . سناریویی رو تصور کنید که همه کاربران یک exchange بخوان همزمان پولشون رو از اونجا برداشت بزنن ! آیا exchangeبه همون تعداد بیت کوینی که باید به کاربراش میداد واقعا تو خزانش داره . این موضوع واقعا خطرناکه چون اون وقت برای اعتباری که توی اون exchange به شما نشون میده بیت کوینی واقعا وجود نداره . به این شرایط که همه کاربران بخوان پولشون رو از توی بانک یا exchange یا هر موسسه مالی دیگه ای برداشت کنن میگن Bankrun و در صورت عدم فراهم کردن پول افراد اونوقت اصلاح insolvency که اینجا معادل ورشکستی هم هست استفاده میشه . پس برا همینه کا ما همیشه توصیه میکنیم برای نگه داری داراییتون به هیچ وجه توی exchange ها یا سرویس های حضانتی و چنین واسطه هایی نگه داری نکنید . خطرات زیادی هم دارن ، نه فقط این موضوع بلکه موضوعات دیگه ای مثل خطر هک شدن ، خطر بسته شدن حساب ، خطر مصادره دارایی رو هم exchangeها دارن . که این ها دلایلی به اندازه کافی هستن برای این که Hold کردن بیت کوین روی exchangeها کار عاقلانه ای نباشه . کسی که میخواد بیت کوین Hold کنه حتما باید تو کیف پول شخصی خودش نگه داری کنه و Private key بیت کوینش رو در اختیار خودش داشته باشه .

ضیا : Private key . خوب شد اسم از Private key آوردی . در مورد اهمیت Private key بزارید براتون یه قصه بگم . کلا موضوع فنی رو بزارید از اول توضیح بدم واستون . اصلا قصه نیست ، موضوع فنی اتفاقا . ببینید Private key چیه ! نه بزارید اول بگم Public Key چیه . شاید بهتر امضا رو بگم، اصلا نه بهتره بگم تراکنش چیه ! یه لحظه صبر کنید ! بزارید اول یه مقدار Zoom Out کنیم و برگردیم به عقب از بالا به همه چی نگاه کنیم .

از اینجا بزارید یه مقدار فنی بشیم ، در مورد مالکیت توی بیت کوین در مورد تراکنش ها ، Private key ، Public Key ، آدرس و این مفاهیم صحبت کنیم . ببینید بیت کوین نحوه ذخیره ارزش و نگهداری و انتقال دادن ارزش رو تغییر میده . بیت کوین عدم تمرکز برای ما میاره . برای ما خود مختاری مالی میاره . خیلی موضوع شگفت انگیز و مهمی که افراد تا زمانی که کلیدهای خصوصی بیت کوین خودشون رو داشته باشن به معنای واقعی صاحب پول خودشون هستن و نیازی به اجازه گرفتن از جایی مثل بانک ندارن تا بتونن پولشون رو خرج کنن . البته منم متوجه هستم که بیت کوین مفهوم راحتی نیست ولی بیت کوین قدرت تغییر دنیا رو داره و تکنولوژی و ویژگی های انقلابی داره که از قبل هیچوقت نمونش رو ندیدم ، چیزی به شبیه پیدایش خود اینترنته ولی یه پارادایم و یه بستر جدیدیه برای اشخاص و خوب شناختش در ابتدا کمی پیچیده شاید باشه و همین هم است که حفظ امنیت رو هم مقداری سخت میکنه ، اما مشکلی نیست . بیت کوین امروز شاید مثل اینترنت بیست سی سال پیش باشه که استفاده ازش سخت و پر از محدودیت بود . بزارید این تصویر رو براتون کامل کنم که مفهوم بیت کوین چطوریه و چطوری در عمل کار میکنه .

بیت کوین هایی که شما صاحبشون هستید هیچ وقت از توی بلاک چین بیت کوین خارج نمیشن . همیشه اونجان . یه ذره انگار عجیب باشه و شما فکر میکنید که مثلا بیت کوینتون رو جابجا میکنید واسه این و اون ولی در واقع اصلا اینجوری نیست . یعنی شما در کل توی کیف پولتون بیت کوین ندارید، روی بلاک چین بیت کوین دارید . روی اون شبکه بیت کوین هست که بیت کوینتون هست . پس مالکیت بیت کوین به این معنیه که شما قادر به خرج کردن و تراکنش زدن اون بیت کوین باشید نه این که خود بیت کوین رو جابجا کنید . برای این کار شما لازم است Private key رو داشته باشید که به شما اجازه و امکان خرج کردن اون بیت کوین رو روی شبکه بلاک چین فراهم میکنه . این کلید خصوصی یا Private key که میگیم یه دیتای خیلی کوچیکه یه مقدار کمی دیتاست . یه عدد 256 بیتی است که برای همه اشخاص هم به همین شکله همه یه جور استفاده میکنن . یعنی این عدد 256 بیتی هم برای 100 دلار بیت کوین هم برای 10 میلیون دلار بیت کوین و هم برای 10 میلیارد دلار بیت کوین . فرقی نمیکنه هر مقدار بیت کوین شما داشته باشید بلاخره با Private key هست که بهش دسترسی دارید . باز کلید خصوصی توی همه شرایط به یه شکله . از لحاظ دیتاش در نظر بگیریم فرقی نمیکنه در هر صورت یه عدد 256 بیتی رو استفاده میکنید برای هر مقدار بیت کوینی که باشه . میتونم یه مقدار جزئی تر در مورد علمی که پشت این ماجرا هست صحبت کنم شنونده هامون مطلع بشن که این چجوری کار میکنه .

ببینید این یه حوزه خیلی بزرگ و مهمه از علوم رمزنگاریه که بهش میگیم Asymmetric cryptography یا فکر کنم به فارسیش میگن رمزنگاری نامتقارن، نمیدونم ! به شکل خیلی خلاصه اینطوری عمل میکنه که ما یه جفت کلید داریم کلیدهای دیجیتالی البته نه فیزیکی .یه کلید داریم که عمومیه یه کلید هم داریم خصوصی . اسم کلید گمراهتون نکنه ها . فکر کنید که یه یوزر دارید و یه پسورد . یوزر همون کلید عمومیه که همون آدرس میشه و پسورد همون کلید خصوصیه یعنی کلید عمومی میتونید به دیگران نشون بدید همون آدرس بیت کوین مثلا و کلید خصوصی که همونطور که از اسمش خیلی واضحه باید حتما به شکل محرمانه پیش خودتون نگه داری بشه و خیلی مهمه که خوب هم ازش نگه داری کنیم حالا کار اصلی که این کلید خصوصی انجام میده اینه که یه امضا تولید کنه . یه امضا دیجیتالی که این رو کیف پول شما انجام میده ، شما اصلا باهاش مستقیما درگیر نیستید ولی همین امضا تولید کردن از کلید خصوصی هست که نشون دهنده اون مالکیت اون بیت کوین تو شبکه بلاکچینه . پس کلید خصوصی دارید که یه امضا تولید و اون امضا نشون دهنده مالکیت شما تو شبکه بلاچینه . تو شبکه بیت کوین وقتی ماینرها و اعضای دیگه شبکه تراکنشی از سمت شما دریافت میکنن آدرس شما رو میدونن چون عمومیه پس کافیه فقط امضایی که رو ساختید رو با آدرس شما چک کنن و اینطوری میتونن متوجه بشن که شما صاحب اون بیت کوین هستید واجازه خرج کردن اون رو دارید پس تراکنشی که انجام دادید رو میپذیرن و شما اینطوری بیت کوین رو به کس دیگه انتقال مالکیت میدید انگار .

سارا : خوب میخوام توضیحاتی که ضیا الان براتون داد یه مقدار ساده کنم . یه چک یا یه نامه رو درنظر بگیرید این همون تراکنش شماست . یه چک یا نامه یا همون تراکنش تنها در صورتی معتبره که شما روی اون رو امضا کرده باشید هرکسی میتونه یه چکی رو بنویسه اما خوب هر کسی نمیتونه امضاش کنه فقط صاحب اون بیت کوین میتونه اون چک رو با کلید خصوصیش امضا کنه و بیت کوین رو خرج کنه . پس یعنی صاحب بیت کوین بودن به این معنیه که شما توانایی خرج کردن اون را داشته باشید و توانایی خرج کردن بیت کوین یعنی این که بتونید یه امضا با کلید خصوصیتون تولید کنید پس برای همینه که خیلی خیلی مهمه که این کلید خصوصی رو به هیچ وجه نباید افشا کنید یا در اختیار کسی قرار بدید چون هر کس دیگه ای که این کلید خصوصی رو داشته باشه اون وقت میتونه امضا کنه و توانایی خرج کردن بیت کوین شما را داره . این به شکل مختصر نحوه کارکرده بیت کوین بود .

ضیا: ولی حالا شاید شما بگید که من نمیدونم Private key یا همین کلید خصوصیه چه شکلیه و تا حالا ندیدمش اصلا! خوب درسته چون امروزه دیگه تقریبا هیچوقت نیاز نیست شما از Private key به صورت مستقیم استفاده کنید و این کیف پول شماست که همه چی رو مدیریت میکنه . Private key ها یا همون کلید خصوصی شما تو دل اون 12 یا 24 کلمه ای که موقع راه اندازی کیف پول به شما نشون داده میشه که اون ها رو روی کاغذ هم نوشتید . آره توی همون قرار داره . لطفا حتما روی کاغذ این کلمات بنویسید و توی یه جای امن و مخفی هم نگهداریش کنید چون هر کسی به این کلمات دست پیدا کنه به کلمات خصوصی شما دست پیدا کرده و هر کسی که به کلیدهای خصوصی شما دست پیدا کنه دیگه به بیت کوین شما دست پیدا کرده پس یعنی امروز دیگه کیف پول ها برای شما 12 یا 24 کلمه میسازان که همونا رو اگه یادداشت کنید Private key ها رو انگار یادداشت کردید . راستی در مورد استفاده از امنیت کیف پول ها هم یه ویدئو کامل توی کانال یوتیوب من هست یعنی کانال یوتیوب ضیا صدر که میتونید نگاه کنید با عنوان هر آنچه که باید درباره امنیت بیت کوین بدانید برای هر کسی که میخواد درباره امنیت و نگهداری بیت کوین یاد بگیره دیدن این ویدئو رو شدیدا توصیه میکنم من .

سارا : این تکنولوژی Private key همون طور که توضیح دادیم خیلی چیز جالبیه و باعث میشه که ما اختیار داراییمون رو در اختیار خودمون داشته باشیم و بیت کوین هم ساخته شده که اینطوری ازش استفاده بشه . اما اگه اینطوری ازش استفاده نشه و همه مردم بیت کوینهاشون رو توی exchange ها نگه داری کنن چی میشه . تصور کنید که اغلب کاربران بیت کوین هاشون رو توی exchange ها یا واسطه های حضانتی دیگه ای مثل exchange ها نگه داری کنن . وقتی مقیاس این موضوع خیلی بزرگ بشه اونوقت این موضوع میتونه یه ریسک سیستمی برای شبکه بیت کوین ایجاد کنه .

مثلا تصور کنید یه روزی بیدار میشید که دولت های مختلفی در دنیا تصمیم میگیرن که بیت کوین رو بن کنن و توی همچین وضعیتی اونوقت انجام این کار براشون راحت میشه چون همه بیت کوین ها دست یه تعداد شرکت های مشخصی نگه داری میشه که حکومت ها با توجه به این که تعداد کمتری این شرکت ها دارن راحت میتونن اون ها رو ملزم به انجام هر کاری از جمله مصادره دارایی های کاربران کنن . اما برخلاف شرکت ها که میتونن تحت تاثیر همچین قانون هایی قرار بگیرن افراد آزادنه میتونن دارایی خودشون رو پیش خودشون نگه داری کنن و دولت ها نمیتونن همه افراد رو ملزم کنن و بیت کوینهاشون رو مصادره کنن .

ضیا : ما میدونیم که شاید حرکتی مثل Proof of keys هیچجوره نتونه همه کاربرها رو تشویق کنه که پولاشون رو از توی exchange ها برداشت کنن که مثلا این تست و آزمایش برای exchange ها انجام هم بشه اما با این حال ما صحبت کردن در مورد این روز رو و آموزش دادن بیت کوین تو دست آدم ها رو و امن کردن بیت کوین رو به شکل کلی در کل یه جورایی وظیفه خودمون میدونیم تا ارزشهای مثل خودمختاری و آزادی مالی رو بین افراد تقویت کنیم برای ما روز سوم ژانویه و حرکت Proof of keys تبدیل به یه رسم برای یادآوری و آموزش دادن در مورد این موضوعاته . پس شما رو هم دعوت میکنیم که در مورد امنیت و استفاده از کیف پول ها و استفاده از بیت کوین مطالعه کنید و آموزش ببینید . یه جای خوب برای این کار توی کانال یوتیوب خودم هست که ویدئوهای زیادی در این مورد ساختم که شما میتونید ببینید و در مورد امنیت و نگه داری و استفاده از بیت کوین یاد بگیرید .

یه بار دیگه سال 2022 میلادی رو بهتون تبریک میگیم ، تولد بیت کوین رو هم بهتون تبریک میگیم و روز جشن Proof of keys توی روز سوم ژانویه رو هم تبریک میگیم . سال خوب با بیت کوینی رو براتون آرزو میکنیم و امیدواریم که همیشه بتونید با امنیت هر چه تمام و بهترین وجه بتونید از بیت کوینتون استفاده کنید و از اون نگه داری کنید .

سارا: لانه‌ی خرگوش اول هر هفته منتشر می‌شه و می‌تونید از اسپاتیفای، انکر‌اف‌ام، کست‌باکس و پلتفرم‌های ‌استریمینگ دیگه اون رو دنبال کنید. علاوه بر اون، توی کانال تلگرام و یوتیوب ضیا صدر هم هر قسمت آپلود می‌شه. کافیه اسم لانه‌ی خرگوش رو به فارسی توی این پلتفرم‌ها سرچ کنید تا ما رو پیدا کنید. برای دسترسی مستقیم، همه‌ی پلتفرم‌های ما توی انکر قرار داره. فقط کافیه https://anchor.fm/RHJ رو تایپ کنید. صفحه‌ی پادکست ما رو فالو یا سابسکرایب کنید که از منتشر شدن قسمت‌های جدیدش مطلع بشین و بتونید اون رو دنبال کنید. اگه نظری یا پیشنهادی هم دارید می‌تونید با توییتر ضیا یا توی بخش‌های کامنت‌ پادکست با ما درمیون بذارید. فعلا تا هفته‌ی بعد و قسمت بعدی.