سارا: اینجا لانه خرگوش

ضیا : توی هفته گذشته سناتورهای آرژانتینی روی قرارداد وام 45 میلیارد دلاری با IMF یا همون International Monetary Fund یا به فارسی صندوق بین المللی پول موافقت کردن . تا جلوی موعد پرداخت بدهی کشورشون رو بگیرن . یعنی یه قرض داشتن الان موقع پرداخت رسیده و نمیتونن پرداخت کنن و الان یه قرض دیگه گرفتن که موعد پرداخت رو عقب بندازن . با این که اینکار شبیه به پانزیه اما این قسمت عجیب ماجرا نیست . قسمت عجیب ماجرا اینه که این قرارداد یه بند خیلی عجیبی داره برای کشور آرژانتین که دولت اون کشور رو ملزم میکنه که برای به توافق رسیدن روی این قرارداد باید از پذیرش بیت کوین ممانعت کنه .

خوب اینجا یه لحظه بزاریم یادآوری کنیم که توی قسمت قبلی لانه خرگوش یعنی قسمت بیستم در مورد پذیرش بیت کوین و قانونی شدن اون توی یه سری کشورها صحبت کردیم و از دو تا کشوری که تا الان اینکارو کردن صحبت کردیم . در مورد این هم گفتیم که صندوق بین المللی پول و خیلی جاهای دیگه مخالفت خودشون رو با این وضعیت اعلام کردن و از نگرانی هاشون از همچین تحولاتی توی عرصه جهانی حرف زدن و گفتن. توصیه میکنم اون قسمت رو گوش بدید ، یعنی قسمت قبلی ، قسمت بیستم .

ولی به هر حال جالبه که مثل قطعات پازل این رخدادها دارن کنار هم میشینن . صندوق بین المللی پول این سری یه قدم جدی برداشته در جلوگیری از پذیرش بیت کوین تو کشورها . این نشونه چیه ؟ عجله نکنید بزارید بیشتر در مورد آرژانتین صحبت کنیم و بحث رو بسط بدیم ببینیم چی دستگیرمون میشه . این قسمت میخواین به شکل مفصلی هم در مورد صندوق بین المللی پول و خاستگاه و اهداف و تاثیراتش از کتاب فیات استاندارد آقای سیف الدین آموس هم صحبت کنیم . پس همراهمون باشید .

توی یه سال اخیر صحبت های زیادی از تمایل آرژانتین به پذیرش بیت کوین میشد و یه سری شایعه ها و سرتیتر ها از اونجا بیرون میزد . اما الان تحت تاثیر IMF یا همون صندوق بین المللی پول برخورد آرژانتین با بیت کوین 180 درجه تغییر کرده. بندی که توی قرارداد وام مطرح شده دلیل این کا رو برای عدم تشویق به استفاده از Crypto Currency با چشمنداز جلوگیری از پولشویی معاملات غیر رسمی و واسه گری مطرح گردیده و این رو هم اضافه کردن که این کار باعث محافظت از پایداری مالی در آرژانتین خواهد شد . یعنی که جلوی گیری از Crypto Currency باعث این خوبی ها میشه واسه کشور آرژانتین.

ببینید اگر خودم اینا رو نمیخوندم میگفتم که این حرف ها یه تیکه از استندآپ کمدیه . دولت آرژانتین با اون وضعیت تورم و عدم پایداری مالیش این حرف ها رو میزنه و بیت کوین که واسطه گری رو کم میکنه و شفافیت مالی بالایی رو داره مسبب پول شویی و واسطه گری بیشتر خطاب میکنه . اینجور حرف های متناقض البته برای ما که تو ایران زندگی میکنیم عجیب نیستن . مثلا دیدید که شبکه ملی اینترنت راه میندازیم که اینترنت بهتر داشته باشیم یا هزار مثال دیگه که به ذهن خودتون احتمالا میرسه .

دولت آرژانتین هم این اولین بارش نیست که از IMF داره پول قرض میگیره . در واقع این دومین یا سومین بارش هم نیست ، این بیست و دومین بارشه . من جدی اینا رو از روی خبرها دارم میخونم و اصلا شوخی یا حرف طنز نیست ، ولی ادامه بدیم قول میدم طنز ماجرا از این به بعد کمتر بشه .

نرخ سالانه تورم توی آرژانتین همین دو سه ماه پیش توی فوریه عدد 52 درصد رو ثبت کرد و تحلیلگرهای مختلفی اعلام کردن که قیمت اقلام توی سال 2022 بیش از 60 درصد تو کشور آرژانتین رشد خواهد کرد . وزیر اقتصاد آرژانتین هم توی صحبتش با الجزیره گفته که این قرارداد برای وام 45 میلیارد دلاری باعث میشه که کشور آرژانتین از شرایط تورم خارج بشه و باعث کاهش فقر بشه .

کاش یکی ازش میپرسید بیست و یک دفعه قبلی نتیجش چطوری شد . یا این که این فقر قراره کی ریشه کن بشه یا اصلا شاید مثل اینجا که به ایران میگن به فقر دستور میدیم که تا قبل از عید بین ببره . از این صحبت ها هم اینجا میکنن . کی به کیه !

توی آرژانتین وضعیت بیت کوین تا امروز معمولا این طور بوده که به دلیل تورم خیلی از افراد به بیت کوین پناه بردن تا از پول و دستمزدی که برای کارهاشون دریافت میکنن با ذخیره کرده بیت کوین محافظت کنن و یه جور راه نجاتی برای بعضی از مردم شده تا کمتر صدمه ببین از پول محلی و درواقع همون پول رایج کشور خودشون .

دو تا از پرطرفدارترین exchange ها توی آرژانتین میلیونرها کاربر فعال بهشون اضافه شده توی سال های اخیر و حتی الانش از Credit Card های بیت کوینی هم رونمایی کردن این exchange ها تا مردم بتونن راحتر از دارایی بیت کوینشون توی جامعه و برای خرج و مخارج روزمره توی کوچه خیابون ، سوپر مارکت و این ها استفاده کنن. یعنی این یه چیزهایی رو به ما نشون میده که خلاف اون چیزی هست که دولت آرژانتین داره ارائه میکنه به ما . البته که خوب دولت آرژانتین نمیتونه جلوی رونق گرفتن بیت کوین و رواجش توی اون کشور رو بگیره . تنها چیزی که میتونه انجام بده خوب بیزنسس ها رو از پذیرش فروش بیت کوین منع کنه که میدونید دیر و زود داره ولی سوخت و سوز نداره ، بالاخره بیت کوین خودش راه خودش رو پیدا میکنه تو جامعش.

سارا : من این اخبار رو که داشتم میخوندم به صورت اتفاقی دیدم که سیف الدین آموس نویسنده اقتصادی فعال که در مورد بیت کوین هم زیاد مینویسه در مورد این موضوع نظراتی داده که برام جالب بودن . بزارید کامنت هایی که در مورد این موضوع نوشتن رو براتون بخونم که خوب همین اول بگم که ما رو بیشتر کنجکاو میکنه که در مورد IMF یا همون صندوق بین المللی مطالعه ای انجام بدیم که سراغ اون هم میریم .

سیف الدین توی کامنت هاش گفته که دولت آرژانتین یکی از بهترین دولت های جامعه در نابود کردن ارزش پول ملی خودش در چند دهه اخیر بوده . چرا باید صندوق بین المللی پول به همچین دولتی 45 میلیارد دلار قرض بده . آیا این کار به منظور جلوگیری از تمایل شهروندان آرژانتین به جایگزین های پولی دیگه نیست ؟

پول ملی آرژانتین یه پول در حال تورم مستمره که مردم از دست اون میخوان خلاص بشن . چرا صندوق بین المللی پول حق مردم آرژانتین به انتخاب آزادانه واحد پولی که ترجیح میدن رو انکار میکنه ؟ کشورهایی که از صندوق بین المللی پول قرض میگیرن دولت هایی مرده هستن. که هر موقع موعد پرداخت بدیهشون میرسه به دنبال وام جدید و بدهی های بیشتری میرن تا موعد پرداخت رو به تاخیر بندازن . اصلا صندوق بین المللی پول 45 میلیارد دلار پول رو از کجا میاره که بتونه به دولت دو سالار آرژانتین برای بیست و دومین بار پرداخت کنه . سیف الدین بعدش در پاسخ به این سوالی که مطرح میکنه میگه صندوق بین المللی این پول رو از تورم بانک های مرکزی کشورهای با اقتصاد بزرگتر به دست میاره و هر چه دولت های دزد کشورهای ضعیف فلاکت بیشتری رو باعث میشن ،IMF انگیزه بیشتری داره که از سمت بانک های مرکزی بزرگ تقاضای چاپ پول کنه و تورم بیشتری رو هم ایجاد کنه .

صندوق بین المللی و بانک های مرکزی بزرگ به این دزدها نیاز دارن تاخودشون بتونن به دزدی ادامه بدن . به این شکل صندوق بین المللی پول هیچوقت درش تخته نمیشه و مسلما هم بودجش هم تموم نشدنیه . اما خوب انگیزش چیه ؟ چرا خوب باید همچین کاری بکنه ؟ با این کار IMF کشورها رو از ارتقا به استاندارد طلا که شاید در آینده استاندارد بیت کوین منع میکنه . چرا که روایج استاندارد پولی Sand Money مثل طلا و بیت کوین میتونه باعث تجمیع ثروت و بهبود شرایط اقتصادی کشورها بشه و این امر خودش باعث جلوگیری از وضعیت فعلی و شاهرگ حیاتی صندوق بین المللی پول میشه . یعنی جلوی خلق پول و اعتبار گرفته میشه .

این رشته توئیتر سیف الدین منو یاد کتاب استاندارد بیت کوین و کتاب استاندارد فیات که سیف الدین آموس نوشته میندازه . توی کتاب استاندارد فیات بخصوص در مورد تاریخچه صندوق بین المللی پول خیلی صحبت شده و از اینجا به بعد میخوایم که بخش هایی از اون کتاب که در مورد شکل گیری فیات و نقش IMF هست رو براتون بگیم که بیشتر با این نهاد و تاثیرش توی دنیای فیات و سلطه دلار آشنا بشیم .

ضیا : از کتاب استاندارد فیات ما خیلی چیزها رو میتونیم در مورد IMF و بانک های مرکزی و پول فیات و اینها یاد بگیریم . سیف الدین توی کتابش مینویسه که شبکه فیات حوال محور 190 بانک مرکزی عضو صندوق بین المللی پول شکل گرفته . همچنین دهها هزار بانک خصوصی با تعداد بیشماری شعبه در اغلب نقاط دنیا هم اینو درواقع تکمیل میکنن. شبکه پول فیات در این دوره از تاریخ به پذیرش جهانی دست یافته و تقریبا تمام افراد روی کره زمین یا از یک گره فیات که همون بانک میتونه باشه استفاده میکنن یا که کاغذهای پول فیات که توسط همون بانک ها صادر شده ان رو تو دستشون دارن و استفاده میکنن .

شبکه فیات نه داوطبانه است نه اختیاری . بر خلاف بیت کوین که یه شبکه اختیاری و داوطلبانست و حتی تنبیه و مجازات و اینها هم نداره تو شبکه بیت کوین ولی شبکه فیات این شکلی نیست . شبکه فیات چون میشه به یه شبکه نرم افزاری مخرب و اجباری تشبیه کرد . چرا که به جز تعداد معدودی از قبایل بدوی و منزوی در دنیا که هنوز شبکه فیات به اون ها تحمیل نشده ، تمام انسانه های دیگه در دنیا تحت اجبار شبکه فیات هستن . به یه نود فیات مثل بانک مثلا وصل ان و مالیاتشون رو با یه فیات کوینی مثل ریال یا دلار پرداخت کنن. اگه هم پرداخت نکنن ممکنه دستگیر بشن ، زندانی بشن و حتی به قتل برسن ، که خیلی به نظر ترسناک میاد .

این حرف های سیف الدین خیلی خشنه ولی من فکر کنم بعضی کشورها مثل چین و اینها همچین جریان هایی میتونه داشته باشه ، اما در کل این تمثیلیه که سیف الدین داره استفاده میکنه که به نظرم خیلی خوبه . برای این که خارج از چهارچوب تحمیل شده بتونیم به این مسئله فکر کنیم . سیف الدین میخواد این نکته رو برسونه که این اجبار در پرداخت مالیات یا هر نوع تنبیه در عدم استفاده از فیات خودش یه عامل بسیار بسیار قدرتمند برای Adoption و پذیرش و جهانی شدن فیات بوده ، که مشخصه ما چنین اجبار یا تنبیه ای رو توی چیزهایی مثل طلا یا بیت کوین نداریم .

همانطور که میدونید و احتمالا تجربه کردید نه اجباری از استفاده از طلا یا بیت کوین هست و نه تنبیه ای در عدم استفاده از اون . اما توی سیستم پولی فیات شما اگر در واقع بخواین یه چیز دیگه ای رو جایگزین کنید مثلا یه بیزنسس رو راه بندازید و از پول فیات استفاده نکنید بخواید بیت کوین استفاده کنید ممکنه تحت یه سری قوانین شما واستون جرم انگاری بشه و مجرم شناخته بشید پس از ترس این ماجراست که شما سعی میکنید از فیات استفاده کنید . این همون چیزیه که سیف الدین داره اشاره میکنه که سیستم پولی فیات با تنبیه ای که در واقع برای افراد درنظر گرفته ،میتونه مردم رو مجبور کنه که اونو بپذیرن و این یه جور عامل خیلی قدرتمند برای پذیرفته شدنش و پذیرشش توی سطح دنیاست .

آره از این اگه زاویه اگه به فیات نگاه کنیم میتونیم یه جورایی هم مقایسش کنیم از منظر بیت کوین . فیات یه شبکه است که یه فیات کوین داره میتونه دلار باشه ریال باشه یا هر چیز دیگه . ماینینگش شبکه فیات با یه فرایند غیر طبیعی و شاید حتی بتونیم بگیم یه فرایند جادویی متمرکز و خطرناک صورت میگیره .

بانک مرکزی به ماینر های سیستم فیات که همون موسسات مالی هستن مجوزی رو میده که بتونن بدهی صادر کنن و به این شکل توکن های فیات توی شبکه اضافه میشن . سختی شبکه هم اینجا ما نداریم تو سیستم فیات یعنی سختی شبکش یه جور حالت در واقع رانتی داره انگار . سختی تولید این کوین های فیات مثل شبکه بیت کوین اصلا الگوریتمی و با اتکا به ریاضیات و احتمالات و اینها نیست . نه یه فرایند پیچیده از قوانین و روابط و لابی گری که به ماینرهای شبکه فیات اجازه تولید کوین های بیشتری میده .

هیچ تضمینی یا امکان پیش بینی برای تعداد ذخیره کوین های شبکه فیات هم وجود نداره . حتی حسابرسی و بررسی و اطمینان از عملکرد شبکه فیات برای افراد میسر نیست . اینجا دیگه مثل الگوریتیم اثبات کار توی بیت کوین نیست که بتونیم بررسی و حسابرسی کنیم و از آینده اطمینان داشته باشیم . فیات کوین ها ذخیره نامحدودی هم دارن که با نرخ رو به رشد بسیار خطرناکی در حال منبسط شدن و بیشتر شدن ان .

در مورد عواقب فاجعه آمیز افزایش ذخیره پولی یه زمان دیگه صحبت کنیم اما یه قسمت از پادکست دغدغه ایران هست که آقای محمد فاضلی ساخته به عنوان تورم و اخلاق که قسمت 44 پادکستش هم میشه . توصیه میکنیم اون رو گوش بدید چون روایتیه که به نظرم همه باید گوش بدن .

سارا : حالا که از منظر بیت کوین شبکه فیات رو دیدیم میریم سراغ صندوق بین المللی پول / کوین های فیات ادعای نرخ ثابت برای مبادله دارن . به هدف اجرا کردن این ادعا بعد از قرارداد برتن وودز Bretton Woodsکه حدودا پنجاه سال پیش اتفاق افتاد ، پشتوانه طلا برای دلار کنار گذاشته شد . توی همون کنفرانس Bretton Woods کلید راه اندازی صندوق بین المللی پول استارت خورد که به عنوان یه نهاد برای هماهنگ سازی بین بانک های مرکزی معرفی شد و هدفش ثبات نرخ تبادل ارزها و جریان های انتقال پولی بود . به عبارت دیگه این کنفرانس تلاش داشت با برنامه ریزی مرکزگرا دقیقا کاری رو انجام بده که استاندارد طلا خودش خود به خود ، بدون برنامه ریزی و بدون اجبار در گذشته انجام میداده . توی دوران استاندارد طلا واحد پولی خود طلا بود . با طلا سرمایه و پول به شکل آزادانه ای بین کشورها منتقل میشد و بدون نیاز به هماهنگی و مدیریت مرکزی جریان پولی خود به خود تنظیم میشد.

پول یا کالا تحت اختیار یا کنترل صاحبش از مرز یک کشور عبور میکرد و مشکلات اقتصادی کلانی رخ نمیداد . جریان پولی تحت استاندارد طلا یه جور خطکش برامون میساخت که با اون میشد فعالیت های اقتصادی رو سنجش و اندازه گیری کرد . اما پول فیات پا به عرصه گذاشت ، باعث عدم تعادل درتعاملات اقتصادی جهان شد.

صندوق بین المللی پول ماموریت غیر ممکنی داشت ، باید تعادل رو بین دولت های جهان ایجاد میکرد . اینکار غیر ممکن بود چون تجارت و سرمایه دائم در حال جابجایه و پول فیات نمیتونست جای طلا رو به عنوان یه واحد محاسبه طبیعی قابل اتکا و باثبات بگیره . چون مقدار و ارزشش به شکل تصنعی تغییر میکرد . بدون وجود طلا کار صندوق بین المللی پول شبیه به یه استاد بناییه که میخواد خونه ای رو بسازه اما متر اندازه گیری که تو دستش گرفته خاصیت کشسانی داره و هر بار که بخواد چیزی رو اندازه بگیره مترش کوتاه تر یا بلندتر میشه . ستون و دیوارها و سقف این خونه رو سر آدم ها میریزه .

ضیا : سیف الدین میگه که نقش اصلی صندوق بین المللی پول اینه که lender of last resort باشه، یعنی یه جایی باشه تو کل دنیا وقتی دولتی نیاز بحرانی به پول داشت از IMF قرض بگیره و با کمک فدرال رزرو آمریکا ، IMF همیشه تونسته که خلق پول و اعتبار کنه و به بانک های مرکزی کشورهای مختلفی پول قرض بده .

سیف الدین تاکید میکنه که این نکته خیلی مهمه که بدونیم وجود صندوق بین المللی پول توی این سیستم برای حفظ و نقش دلار به عنوان ارز رایج و قالب در جهان خیلی ضروریه . بدون وجود یه قرض دهنده پول تو دنیا خزانه دلاری همه کشورهای جهان سومی و بانک های مرکزیشون ته میکشید و اونوقت بانک ها و افراد توی این کشورها مجبور بودن ارزهای دیگه ای یا که حتی طلا رو توی معاملات بین المللی و اقتصادشون استفاده کنن .

حضور IMF برای بیرون کشیدن این دولت ها از مخمصه و تزریق کردن دلار به کشورهاشون باعث میشه که دلار بتونه نقشش رو به عنوان پول قالب توی دنیا ادامه بده . اما این کار برای مردم اون کشور ضروری نیست . مردم اگه اجباری از سمت دولتشون بهشون تحمیل نمیشد از هر ارزی که ترجیح میدادن یا که از طلا برای کسب و کارشون توی تعاملات اقتصادی بین المللیشون استفاده میکردن .

سیف الدین به یه نکته جالب دیگه هم اشاره میکنه ، سیف الدین میگه که این اصلا اتفاقی نیست که IMF اعضای خودش رو از پذیرش طلا یا گذاشتن طلا به عنوان پشتوانه برای پول کشورشون منع میکنه . چرا که وجود طلا خود به خود نقش هدف و تاثیرگذاری تصنعی IMF رو از بین می بره . توی شرایطی که استفاده از طلا برای تجارت و تعاملات جهانی مجدد رایج بشه ، دلار نقش خودش رو از دست میده و به همین دلیله که صندوق بین المللی پول نسبت به طلا اینقدر خشونت از خودش نشون میده . تحت استاندارد طلا ،عواقب تصمیمات اقتصادی و سیاسی اشتباه خیلی سنگین تر بودن.

دولت ها به راحتی زیر بار بدهی نمیرفتن . عمر فساد کوتاه تر میشد چون اون دولت سریعا ورشکست میشد . اما توی وضعیت فعلی دولت مردها و رهبرهای سیاسی بدون دغدغه از سوء مدیریت و فساد به کارشون ادامه میدن و هر موقع که شرایط بحرانی بشه مجددا وامی از صندوق بین المللی پول میگرن و هزینش رو هم از جیب شهروندهای فعلی و شهروندهای آتی کشورشون برمیدارن .

سارا : سیف الدین آموس میگه که نقطه شروع فعالیت های IMF توی دهه 80 میلادی بود . کشورهای زیادی نیاز به پول داشتن و IMF در مقابل وام هایی که به اون کشورها ارائه میکرده ، سیاست هاشو مثل سیاست های مالی یا اخذ مالیات و ترویج بیچارگی برای مردم اون کشور به اون کشورها صادر میکرده . به جز اون منابع تجارت های ارزشمندی از اون کشور هم تصاحب میکرده .

اما آیا بهتر نبود یه بار شرایط ابر تورمی برای یه کشور اتفاق بیوفته و دولتش رو از بین ببره تا با یه دولت منظم تر و کارآمدتر جایگزین بشه . برای یکبار و همیشه تورمی که دهه ها طول میکشه یا سیاست های نظارتی غیر عادلانه بر تجارت و کسب و کار افراد، حمایت گری و حمایت از تولید داخلی غیر عاقلانه و همه این سیاست ها برچیده بشه .

یه حرف جالبی هم رند پال Rand Paul میگه که خلاصه خیلی از حرف هایی که تا الان گفتیم . میگه که حمایت های پولی بین المللی چیزی نیست مگر گرفتن پول از مردم فقیر یه کشور ثروتمند و قراردادن اون پول در جیب مردم ثروتمند یک کشور فقیر .

در آخر بد نیست که اشاره کنم خواص و ویژگی های بیت کوین به گونه ای هستن که ایده قرن بیستمی از پول ، بدهی ، وام دهی به دولت های فاسد و ناکارآمد و ... رو منحل میکنه . بیت کوین میتونه راه خروج یا جایگزینی باشه برای این صنعت بیچارگی شبکه فیات . توی دوران استاندارد طلا ، IMF ای وجود نداشت و میشه فرض کرد توی دورانی که بیت کوین استاندارد پولی بشه مجددا هم وجود نخواهد داشت .

ترجمه کتاب استاندارد فیات سیف الدین آموس هنوز چاپ نشده ولی یه خبر خوب اینه که آقای امیرحسین خالقی در حال ترجمه این کتاب هستن و بارها دیدیم که توی شبکه های اجتماعی خودشون بخصوص توئیتر از پیشرفت ترجمه این کتاب صحبت کردن و فکر میکنیم که توی مرحله های پایانی خودش باشه . البته کتاب دیگه سیف الدین آموس یعنی استاندارد بیت کوین ترجمه شده و به فارسی موجوده و فکر کنم چند ترجمه مختلف هم ازش وجود داره که با یه سرچ ساده احتمالا بتونید پیداش کنید .

سارا: لانه‌ی خرگوش اول هر هفته منتشر می‌شه و می‌تونید از اسپاتیفای، انکر‌اف‌ام، کست‌باکس و پلتفرم‌های ‌استریمینگ دیگه اون رو دنبال کنید. علاوه بر اون، توی کانال تلگرام و یوتیوب ضیا صدر هم هر قسمت آپلود می‌شه. کافیه اسم لانه‌ی خرگوش رو به فارسی توی این پلتفرم‌ها سرچ کنید تا ما رو پیدا کنید. برای دسترسی مستقیم، همه‌ی پلتفرم‌های ما توی انکر قرار داره. فقط کافیه https://anchor.fm/RHJ رو تایپ کنید. صفحه‌ی پادکست ما رو فالو یا سابسکرایب کنید که از منتشر شدن قسمت‌های جدیدش مطلع بشین و بتونید اون رو دنبال کنید. اگه نظری یا پیشنهادی هم دارید می‌تونید با توییتر ضیا یا توی بخش‌های کامنت‌ پادکست با ما درمیون بذارید. فعلا تا هفته‌ی بعد و قسمت بعدی.